วันนี้ผมก็เลยขอนำประวัติประเพณีลอยกระทง ของชาวภาคเหนือมาเล่าให้ฟังกันบ้างนะครับ

สำหรับประเพณีลอยกระทงของชาวภาคเหนือนั้นจะเรียกกันว่า ประเพณียี่เป็ง ซึ่งคำว่า ยี่เป็ง นั้นเป็นภาษาคำเมืองของทางภาคเหนือ โดยคำว่า ยี่ นั้นหมายถึง สอง และส่วนคำว่า เป็ง นั้นหมายถึง เพ็ญ หรือ พระจันทร์เต็มดวงนั่นเองครับ ทีนี้คุณอาจจะสงสัยว่า เอ๊ะ! แล้วทำไมมาตรงกับประเพณีลอยกระทง ในวันเพ็ญเดือนสิบสอง ของทางภาคกลางได้

ผมก็มีคำตอบมาให้ครับ นั่นก็เพราะว่า ชาวไทยภาคเหนือนั้นจะนับเดือนเร็วกว่าไทยภาคกลาง 2 เดือนครับ ทำให้เดือน 2 ของไทยภาคเหนือตรงกับเดือน 12 ของไทยภาคกลางนั่นเองครับ จึงทำให้ประเพณีวันลอยกระทงของทั้งภาคเหนือและกลางนั้นเป็นวันเดียวกันครับ

นอกจากนี้นะครับในเดือนยี่เป็งเป็นเดือนแห่งประเพณีลอยกระทง ทางภาคเหนือยังเรียกการลอยกระทงที่แตกต่างกับทางภาคกลางด้วยครับ โดยทางภาคเหนือนั้นจะเรียกว่า การลอยโขมด หรือ ลอยไฟ

ส่วนเหตุที่เรียกว่า “ลอยโขมด” นั้นก็เพราะว่า คำว่า โขมด เป็นชื่อผีป่าเรียกกันว่าผีโขมด ชอบออกหากินเวลากลางคืน จะมีพะเนียงแสงไฟเห็นเป็นระยะคล้ายผีกระสือ ดังนั้น กระทงที่จุดเทียนลอยน้ำ แสงไฟจากกระทงก็จะกระทบกับน้ำทำให้เกิดเงาเกิดสะท้อนวับๆแวมๆ บนผิวน้ำ ซึ่งก็ทำให้เหมือนแสงไฟของผีโขมดนั่นเองครับ ดังนั้นทางล้านนาโบราณ จึงเรียกการลอยกระทงว่า “ลอยโขมด” นั่นเองครับ

ส่วนประวัติของการลอยกระทงนั้น ก็มีความหมายที่ต่างกันออกไปอีกด้วยครับ โดยตามพงศาวดารแล้วเชื่อว่าเป็นการลอยกระทงเพื่อ ระลึกถึงญาติพี่น้องที่ได้จากกันระหว่างชาวหริภุญชัยกับชาวหงสาวดี เมื่อครั้นที่เกิดโรคระบาดหรืออหิวาตกโรค ไปยังเ มืองสะเทิม แต่ก็ต้องอพยพหนีจากเมืองสะเทิมไปยังหงสาวดี เนื่องจากพระเจ้าพุกามตีเมือ งสะเทิมได้ และนำผู้หญิงสาวไปเป็นบาทปริจาริกา แต่กลับชุบเลี้ยงไม่ดี จึงทำให้ต้องอพยพหนีไปยังเมืองหงสาวดี เนื่องจากพระเจ้ากรุงหงสาวดีนั้นชุบเลี้ยงดีกว่า และเมื่อได้ข่าวว่าโรคระบาดที่เมืองหริภุญชัยนั้นไม่มีแล้วจึงอพยพกลับมายังเมืองหริภุญชัยอีกครั้ง จึงทำให้คิดถึงญาติพี่น้องที่เมืองหงสาวดี และทำกระทงเพื่อใส่ข้าวของ ธูปเทียนต่างๆ ลอยตามน้ำเพื่อการระลึกถึงนั่นเองครับ

เป็นอย่างไรกันบ้างครับกับเรื่องราวของประเพณีลอยกระทงที่ผมนำมาฝากกัน

ที่มา – trawut.com